Fort bij Vijfhuizen

Het Fort bij Vijfhuizen is een fort van de Stelling van Amsterdam. Het is gelegen bij Vijfhuizen aan de westrand van de Haarlemmermeer tussen Haarlem en Hoofddorp.

De Stelling van Amsterdam was een verdedigingslinie, gelegen op 10 tot 15 kilometer rond het centrum van Amsterdam. De stelling is 135 kilometer lang, bevat 42 forten en is aangelegd van 1880 tot 1920. Kort na 1950 raakte het fort in onbruik als verdedigingswerk.

Primair was de Stelling van Amsterdam een waterlinie. In geval van vijandelijkheden zouden grote delen van het gebied rond Amsterdam onder water worden gezet. De vijand zou dan niet kunnen oprukken. Amsterdam zou fungeren als een zogenaamd nationaal reduit, oftewel als het laatste bastion van Nederland. De aanleg van de Stelling van Amsterdam werd geregeld in de Vestingwet van 1874.

Vanaf het fort loopt de Geniedijk Haarlemmermeer dwars door de Haarlemmermeerpolder. Deze dijk maakte het mogelijk het zuidelijk deel van de polder onder water te zetten, terwijl het noordelijk deel voedsel voor Amsterdam kon blijven produceren. Buiten de ring van de Stelling van Amsterdam werden grote gebieden onder water gezet. Deze ring van polders, wallen en sluizen zorgde voor een waterlinie. Deze waterlinie was ongeveer 50 cm diep. Te diep voor paard-en-wagens en de eerste auto's, maar diep genoeg om hekjes en andere obstakels niet te zien. Te ondiep om er met boten doorheen te varen.

Het fort is gelegen aan de rand van de oude Haarlemmermeer. Het terrein van het fort en het voorterrein zou droog blijven staan.

De forten van de Stelling van Amsterdam werden gesitueerd op plaatsen waar de waterlinie wordt doorkruist door dijken, wegen of spoorlijnen. Op die plaatsen zou de oprukkende vijand niet door het water worden tegengehouden, zodat hij op deze plekken onder vuur genomen moest kunnen worden. In het militaire jargon stonden deze wegen etc. bekend als accessen.

Tekst overgenomen uit “Fort bij Vijfhuizen” op Wikipedia, CC BY-SA 4.0.

Het Fort bij Vijfhuizen staat op plaats 6.788 van 8.134 in de bekendheidsranglijst van deze atlas en op plaats 125 van de 201 die de atlas in Nederland in kaart brengt. Binnen 25 km staan nog 18 andere bouwwerken uit de atlas. De dichtstbijzijnde dagtripgids is Amsterdam, 15 km verderop. Zie hoe dat zich verhoudt in de kastelenstatistiek.

Bekijk op de interactieve kastelenkaart →

Lees het volledige verhaal op Wikipedia ↗