Groot Poelgeest

Groot Poelgeest was een kasteel bij Koudekerk aan den Rijn in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Het was een rond waterkasteel. Nu rest er slechts een van de torens en een koetshuis uit 1648.

De oorsprong van Groot Poelgeest is onzeker. Oudere literatuur schrijft de bouw rond 1250 toe aan Dirk van Poelgeest, maar historisch onderzoek heeft deze opvatting genuanceerd. Uit leenregisters blijkt dat Dirk van Poelgeest in 1326 het reeds bestaande slot te Hoorne verwierf. Hij droeg het vervolgens op aan de graaf van Holland om het als leen terug te ontvangen, waarna het bekend werd als Groot Poelgeest. Pas in 1331 verwierf hij door aankoop het ambacht Koudekerk. Hierdoor lijkt de familie Van Poelgeest niet de oorspronkelijke stichter van het kasteel te zijn geweest.

Volgens historicus W.A. Beelaerts van Blokland was het slot oorspronkelijk eigendom van het geslacht Van der Hoorn(e). Hoewel over dit geslacht weinig historische gegevens zijn overgeleverd, wijzen verschillende middeleeuwse veldnamen in de omgeving, zoals Ghijsbrechts were van der Hoirn en de Hornenweer, op een langdurige aanwezigheid van deze familie in het gebied. De naam te Hoorne zou daarom verwijzen naar dit geslacht of naar de ligging van het kasteel op een landtong of hoek (horn) bij de samenvloeiing van de Oude Rijn en de Lagenwaardse Wetering.

Beelaerts van Blokland acht het aannemelijk dat het kasteel al vóór de verwerving door Dirk van Poelgeest bestond en mogelijk in de 13e eeuw is gesticht binnen het machtsgebied van de heren van Teylingen en later Brederode, die uitgebreide bezittingen in Koudekerk hadden.

Het huis werd gedeeltelijk verwoest in 1420 tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten, mogelijk onder leiding van Albrecht Beiling, maar ook later in de Tachtigjarige Oorlog, toen de heren van Poelgeest zich achter Willem van Oranje schaarden.

Tekst overgenomen uit “Groot Poelgeest” op Wikipedia, CC BY-SA 4.0.

Groot Poelgeest staat op plaats 7.381 van 7.738 in de bekendheidsranglijst van deze atlas en op plaats 184 van de 200 die de atlas in Nederland in kaart brengt. Gebouwd in 1200, en daarmee ouder dan 77% van de gedateerde bouwwerken in de atlas — een van de 544 bouwwerken in de atlas die uit de 12e eeuw stammen. Binnen 25 km staan nog 16 andere bouwwerken uit de atlas. De dichtstbijzijnde dagtripgids is Den Haag, 20 km verderop. Zie hoe dat zich verhoudt in de kastelenstatistiek.

Bekijk op de interactieve kastelenkaart →

Lees het volledige verhaal op Wikipedia ↗