Geeraard de Duivelsteen

Het Geeraard de Duivelsteen is een gebouw in de Belgische stad Gent. Het steen speelde een belangrijke rol bij de verdediging van de Portus aan de Reep, een handelsnederzetting die aan de wieg stond van het ontstaan van Gent.

Het is een voormalig gotisch steen (stenen huis van een edelman) gebouwd 1225, genoemd naar ridder Geeraard van Gent, bijgenaamd de Geeraard de Duivel. Hij was de derde zoon van een burggraaf van Gent, Zeger III.

Het gebouw werd in de 14e eeuw eigendom van de stad. Het vervulde in de loop van de eeuwen diverse functies: ridderverblijf, wapenarsenaal, klooster, school, bisschoppelijk seminarie, krankzinnigengesticht en gevangenis tot het Rasphuis aan de Coupure die taak in 1775 overnam.

In de 15e eeuw bracht de religieuze orde van de Hiëronymieten er een kerk in onder om het nabijgelegen klooster er uit te breiden. Een eeuw later verliet de verarmde orde het gebouw, na een brand. In 2025 werden bij renovatie in de vloer mummies en beenderen gevonden wat erop wees dat ook hier mensen in de kerk begraven werden, zelfs al was er nog een kelderverdieping onder. In 1830 werd er een brandweerkazerne ingericht.

Op het einde van de 19e eeuw werd het Geraard de Duivelsteen aangekocht door het rijk om er het Rijksarchief van Gent in onder te brengen. Onder leiding van Arthur Verhaegen werd het gebouw tussen 1891 en 1908 gerestaureerd en uitgebreid met een nieuwe vleugel, waarin onder meer de leeszaal en de kantoren van het archiefpersoneel werden ondergebracht. Tot in 2015 bleef het gebouw in gebruik als archief. In 2016 werd het voor 2.205.000 euro gekocht door de Gentse holding NV Koiba. Het gebouw wordt omgebouwd tot een jongerencentrum. Daarnaast komen er nog enkele woonunits; de vroegere kaaimuur wordt hersteld.

Het gebouw onderging sedert de middeleeuwen zoveel veranderingen dat het door de laatste restauratie in de 19e eeuw te veel verlaagd vierkanten donjon (links op de foto) nog nauwelijks te herkennen is. Toch kan deze donjon wijzen op een functie die verwijst naar een ouder verleden. De donjon, gelegen langs de gedeeltelijk gedempte Schelde en binnen de halfcirkelvormige gracht uit de 9e eeuw die het toenmalige Gent omsloot, kan toen een verdedigende functie hebben gehad.

In 2025 werd het gebouw gerenoveerd en omgebouwd tot kantoorruimte.

Tekst overgenomen uit “Geeraard de Duivelsteen” op Wikipedia, CC BY-SA 4.0.

Het Geeraard de Duivelsteen staat op plaats 3.973 van 8.134 in de bekendheidsranglijst van deze atlas en op plaats 53 van de 92 die de atlas in België in kaart brengt. Gebouwd in 1225, en daarmee ouder dan 75% van de gedateerde bouwwerken in de atlas — een van de 861 bouwwerken in de atlas die uit de 13e eeuw stammen. De Wikipedia-artikelen erover werden de afgelopen 60 dagen 1.806 keer geopend, meer dan 64% van de atlas. Binnen 25 km staan nog 7 andere bouwwerken uit de atlas. De dichtstbijzijnde dagtripgids is Gent, 1 km verderop. Zie hoe dat zich verhoudt in de kastelenstatistiek.

Bekijk op de interactieve kastelenkaart →

Lees het volledige verhaal op Wikipedia ↗