Dún Aengus

Dún Aengus (irl. Dún Aonghasa) – pozostałość kamiennej budowli obronnej (fortu) pochodzącej najprawdopodobniej z epoki późnego brązu (ok. 700 lat p.n.e.), znajdująca się na wyspie Inis Mór (wyspy Aran, Irlandia). Tworzą ją trzy koncentryczne, kamienne mury w kształcie półkręgów, z których wewnętrzny – największy ma 5,8 wysokości i 4,9 metrów grubości i otacza obszar o powierzchni 5 hektarów. Drugi jest rozdwojony w kierunku południowo-zachodnim. Trzeci, najdłuższy ogranicza obszar o powierzchni ponad 20 hektarów. Prawdopodobnie w przeszłości budowla miała kształt regularnego koła, jednak prawie jej połowa osunęła się do morza w wyniku podmycia klifu, na skraju którego się znajduje.

W 2010 roku pięć zachodnich fortów kamiennych, w tym Dún Aengus, zostało wpisanych na irlandzką listę informacyjną UNESCO – listę obiektów, które Irlandia zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Tekst pochodzi z artykułu „Dún Aengus” w Wikipedii, CC BY-SA 4.0.

Więcej z angielskiej Wikipedii

Popularna atrakcja turystyczna, Dún Aonghasa jest również ważnym stanowiskiem archeologicznym.

Nie wiadomo dokładnie, kiedy zbudowano Dún Aonghasa, choć obecnie sądzi się, że większość budowli pochodzi z epoki brązu i epoki żelaza. Wczesnożelazną fibulę w kształcie głowy ptaka odkryto w murze stanowiska w 1839 roku. T. F. O'Rahilly przypuszczał, w ramach tzw. modelu historycznego O'Rahilly'ego, że fort został zbudowany w II wieku p.n.e. przez lud Builg po podboju Connachtu przez Laginów. Wykopaliska na stanowisku wskazują, że pierwsza budowa sięga 1100 roku p.n.e., kiedy gruz układano przy dużych pionowych kamieniach, tworząc pierwsze obwarowanie. Znaleziono ślady osadnictwa ludzkiego oraz formy do odlewania brązu, datowane na koniec epoki brązu w Europie (około 900 roku p.n.e.). Około 500 roku p.n.e. prawdopodobnie zbudowano potrójne mury obronne wzdłuż zachodniej strony fortu.

Jego nazwa, oznaczająca „Fort Aonghasa”, może odnosić się do przedchrześcijańskiego boga o tym samym imieniu, opisanego w irlandzkiej mitologii, lub do mitycznego króla Aonghusa mac Úmhóra. Tradycyjnie kojarzono go więc z ludem Fir Bolg.

Fort składa się z serii czterech koncentrycznych murów wzniesionych na sucho, zbudowanych na wysokim klifie sto metrów nad morzem. W czasie jego budowy poziom morza był znacznie niższy, a niedawny dokument RTÉ szacuje, że pierwotnie znajdował się on 1000 metrów od morza. W niektórych miejscach zachowany mur ma szerokość czterech metrów. Pierwotny kształt był prawdopodobnie owalny lub w kształcie litery D, ale części klifu i fortu od tamtej pory zapadły się do morza. Poza trzecim pierścieniem murów znajduje się obronny system wapiennych kolców, znany jako cheval de frise, osadzonych pionowo lub ukośnie na zewnątrz w szczelinach wapienia, w większości nadal dobrze zachowany (cheval de frise można znaleźć też w hrabstwie Clare, w Ballykinvarga).

Wśród ruin znajduje się także ogromna prostokątna kamienna płyta o nieznanym przeznaczeniu. Imponująco duży jak na prehistoryczne ruiny, zewnętrzny mur Dún Aonghasa obejmuje obszar około 6 hektarów (14 akrów).

Tłumaczenie maszynowe artykułu „Dún Aonghasa” w angielskiej Wikipedii, CC BY-SA 4.0.

Dún Aengus zajmuje 983. miejsce na 8134 w rankingu rozpoznawalności zamków tego atlasu i 12. wśród 173 obiektów w Irlandii. Data powstania — ok. 150 p.n.e., wcześniejsza niż u 99% datowanych obiektów atlasu — jeden z 12 obiektów atlasu powstałych w II wieku p.n.e. Artykuły o tym obiekcie w Wikipedii otwarto 7738 razy w ciągu ostatnich 60 dni — więcej niż 90% obiektów atlasu. W promieniu 25 km stoi 1 innych obiektów atlasu. Najbliższy przewodnik na jednodniowy wypad to Galway, 50 km stąd. Zobacz w statystykach zamków, jak wypada Irlandia.

Zobacz na interaktywnej mapie zamków →

Przeczytaj całą historię w Wikipedii ↗