Zamek Sklabinia

Zamek Sklabinia (słow. hrad Sklabiňa, Sklabinský hrad, węg. Szklabinya vára) – ruiny zamku, wznoszące się na szczycie wzgórza na zachód od wsi Sklabińskie Podzamcze (słow. Sklabinský Podzámok) w powiecie Martin w kraju żylińskim na Słowacji, na wschodnim skraju Kotliny Turczańskiej, przy wylocie Doliny Kantorskiej u zachodnich podnóży Wielkiej Fatry.

Zamek sklabiński był największym założeniem obronnym Turca. Jego początki sięgają I połowy XIII w. (pierwsza wzmianka: 1242 r.), lecz wzniesiono go na miejscu znacznie starszego grodziska obronnego o drewniano-ziemnych obwałowaniach. Dominantą zamku był potężny, czworoboczny donżon, pełniący rolę wieży „ostatniej obrony”.

W XIII w. zamek był siedzibą kasztelanii, obejmującej północną część Kotliny Turczańskiej. W 1315 r. król Węgier Karol Robert darował go Donczowi z rodu Balassych. Ten ostatni był wówczas zaufanym króla i żupanem wielkiej żupy zwoleńskiej, do której w owym czasie należał m.in. nie tylko Turiec, ale również Liptów i Orawa. W 1339 r. zamek sklabiński stał się siedzibą żupana nowej żupy turczańskiej. Ród po mieczu Balassych wkrótce jednak wymarł i zamek wrócił do korony węgierskiej. Później wielokrotnie zmieniał właścicieli, m.in. w 1410 r. król Zygmunt przekazał go polskiemu szlachcicowi Andrzejowi Balickiemu. W 1527 r. właścicielami zamku i żupanami Turca stali się Révay’owie, którzy od 1561 r. piastowali ten urząd dziedzicznie.

Po wielkim pożarze w r. 1436 zamek został znacznie przebudowany. Powstało m.in. pierwsze umocnione podgrodzie z dwoma poligonalnymi basztami. W 1468 r. jeden ze starszych obiektów przebudowano na kaplicę. Od połowy XVI w., gdy od Kotliny Panońskiej zaczęła zagrażać potęga turecka, zamek został rozszerzony o przedmurze od strony pd.-zach. W latach 1610–1612 w obrębie murów obronnych wzniesiono nową siedzibę żupana – reprezentacyjny, piętrowy, późnorenesansowy kasztel, ukończony ostatecznie ok. 1630 r. W 1679 r. zamek zdobyli kurucowie Emeryka Thököly’ego, chociaż największe szkody wyrządził w nim później jego właściciel – Michał Revay. Poszukując rzekomo ukrytych tam skarbów w 1691 r. kazał on m.in. podkopać mury górnego zamku, a po niepowodzeniu przedsięwzięcia sprzedał Żydom dzwony z zamkowej wieży i działa z murów.

Do połowy XVIII w. zamek był siedzibą żupy turczańskiej. Po przeniesieniu w 1746 r. jej archiwów do Turczańskiego Św.

Tekst pochodzi z artykułu „Zamek Sklabinia” w Wikipedii, CC BY-SA 4.0.

Zamek Sklabinia zajmuje 3645. miejsce na 8134 w rankingu rozpoznawalności zamków tego atlasu i 48. wśród 140 obiektów na Słowacji. Data powstania — ok. 1225, wcześniejsza niż u 75% datowanych obiektów atlasu — jeden z 861 obiektów atlasu powstałych w XIII wieku. Artykuły o tym obiekcie w Wikipedii otwarto 1127 razy w ciągu ostatnich 60 dni — więcej niż 52% obiektów atlasu. W promieniu 25 km stoi 7 innych obiektów atlasu. Najbliższy przewodnik na jednodniowy wypad to Martin, 7 km stąd. Zobacz w statystykach zamków, jak wypada Słowacja.

Zobacz na interaktywnej mapie zamków →

Przeczytaj całą historię w Wikipedii ↗