Fort Negombo

Fort Negombo werd gebouwd door de VOC in 1672, op een eiland in een lagune aan de westkust van Ceylon, het huidige Sri Lanka. Op het eind van de 19de eeuw werd het door de Britten grotendeels gesloopt, waarna de stenen gebruikt zijn om een gevangenis te bouwen. Wat men heeft laten staan is de landpoort, met het jaartal 1678, met daaraan vast een stuk van de oostelijke muur, omdat hierop een torentje was gebouwd ter ere van koningin Victoria.

Op het eiland stond eerst een Portugees fort, dat werd veroverd door de VOC. Dit fort was groter in omvang, maar de VOC besloot om, net als in Colombo, in plaats daarvan een kleiner maar sterker fort te bouwen. Dit fort was vijfhoekig van vorm met een gracht er om heen met water uit de lagune, en had vier bastions. In Francois Valentijn's beschrijving van rond 1700 worden de bastions aan de zeekant Hoorn en Enkhuizen, en die aan de landzijde Delft en Rotterdam genoemd. Op een kaart uit 1720 heet echter het noordoostelijke bastion Vlaggepunt, het zuidoostelijke Klokkepunt, het zuidwestelijke Colombo punt en het noordwestelijke Nachtpost.

In de noordelijke muur zat een knik, waar misschien een vijfde had moeten komen. De hoofdpoort, met in de 18de eeuw een klokkentoren erop, was in de oostelijke muur, en leidde naar een ophaalbrug over de gracht. In de noordwestelijke muur, aan de kant van de zee, was een waterpoort. Binnen het fort bevonden zich barakken, kruitmagazijnen, kaneelpakhuizen en een waterput. Het geheel was nog eens omringd door een houten pallisade vlak tegen de muur aan.

Tekst overgenomen uit “Fort Negombo” op Wikipedia, CC BY-SA 4.0.

Meer uit de Engelstalige Wikipedia

In zijn tijd was het fort in Negombo waarschijnlijk het strategisch belangrijkste na Colombo, Jaffna en Galle. Het oorspronkelijke Portugese fort was een zwakke constructie, die volgens het verslag van João Ribeyro: "Negombo was slechts een vierkant omgeven door muren, met twee schansjes en vijf kanonnen. Een kapitein en enkele manschappen, met een aalmoezenier, waren daar gestationeerd." Het werd in februari 1640 veroverd door Nederlandse troepen onder bevel van Philip Lucasz. De Portugezen deden meerdere pogingen om het te heroveren voordat ze in december 1643 succes hadden. Zij versterkten toen de vestingwerken en wisten het fort te verdedigen totdat het in januari 1644 werd heroverd door de Nederlanders onder leiding van François Caron.

De oorspronkelijke bastions werden verwoest door Nederlands kanonvuur tijdens het beleg van het fort. De Nederlanders herbouwden het vervolgens in 1672, echter niet volgens het gebruikelijke vierkante patroon, maar op vijfhoekige basis, hoewel het slechts vier bolwerken had; het vijfde werd nooit gebouwd (mogelijk vanwege de kosten). Het fort lag op een smalle landtong tussen een lagune en een zee-inham. Het werd omgeven door een droge gracht, en de poort was bereikbaar via een ophaalbrug.

In februari 1796 werd het zonder verzet bezet door de Britten. Aan het eind van de 19e eeuw besloten de Britse autoriteiten het fort te slopen en er op dezelfde plek een gevangenis te bouwen, opgetrokken uit de stenen van het fort. Vandaag rest er alleen nog een deel van de oostelijke wal met heuveltjes aan de noord- en zuidkant, waar zich vroeger bastions bevonden, en een verzonken boogpoort. Boven de poort bevindt zich een granieten plaat, met de datum 1678 erin gegraveerd, bekroond door een hoge decoratieve puntgevel. De locatie wordt nog steeds gebruikt als gevangenis door de gevangenisdienst.

Machinaal vertaald uit “Negombo fort” op de Engelstalige Wikipedia, CC BY-SA 4.0.

Fort Negombo staat op plaats 4.617 van 8.134 in de bekendheidsranglijst van deze atlas en op plaats 8 van de 15 die de atlas op Sri Lanka in kaart brengt. Gebouwd in 1672, en daarmee ouder dan 25% van de gedateerde bouwwerken in de atlas — een van de 626 bouwwerken in de atlas die uit de 17e eeuw stammen. Zie hoe dat zich verhoudt in de kastelenstatistiek.

Bekijk op de interactieve kastelenkaart →

Lees het volledige verhaal op Wikipedia ↗