Karlsztejn (zamek)

Karlsztejn (czes. Karlštejn) – gotycki XIV-wieczny zamek w Czechach, w powiecie Beroun, w miejscowości Karlštejn, 8 km na wschód od miasta Beroun. Zamek został ufundowany w roku 1348 przez Karola IV Luksemburskiego.

Zamek Karlstein został zbudowany po 1348 roku, gdy Karol IV został wybrany na króla niemieckiego (koronacja cesarska odbyła się w 1355 roku).

Zamek powstał jako skarbiec regaliów cesarskich Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i ogromnej kolekcji relikwii Karola IV. Zbudowanie najważniejszych murów zajęło dziesięć lat, a budowę Kaplicy Świętego Krzyża kontynuowano do 1365 roku. Mury zewnętrzne miały wytrzymać próbę zdobycia zamku, lecz mimo to klejnoty cesarskie zostały ewakuowane przez króla Zygmunta w czasach wojen husyckich około 1421 roku i przez Węgry przywieziono je do cesarskiego miasta Norymberga.

Pierwsza próba zdobycia zamku miała miejsce w 1422 roku, kiedy to bezskutecznie oblegał go przez pół roku oddział husytów z Pragi pod dowództwem bratanka polskiego króla Władysława Jagiełły litewskiego księcia Zygmunta Korybutowicza.Później czeskie klejnoty koronne zostały przeniesione z powrotem do zamku i przechowywane w nim przez prawie dwa stulecia, z krótkimi przerwami. Zamek został przebudowany po 1480 roku. W 1487 roku wielka wieża (donjon) uległa zniszczeniu w wyniku pożaru. Pod koniec XVI wieku na rozkaz cesarza Rudolfa II wzmocniono i odnowiono mury zewnętrzne oraz dokonano przebudowy renesansowej.

Po defenestracji praskiej w maju 1618 r. Czesi pozbawili władzy burgrabiego Adama Hrzána von Harasowa. W 1619 roku do Pragi sprowadzono pozostałe czeskie skarby koronacyjne wraz z archiwum. Po klęsce czeskiego króla zimowego Fryderyka V w bitwie na Białej Górze z katolickimi wojskami cesarza Ferdynanda II Habsburga w listopadzie 1620 roku, garnizon składający się z 600 angielskich żołnierzy poddało zamek Ferdynandowi II bez walki.

W 1648 roku zamek został zdobyty przez Szwedów i od tego czasy powoli popadał w ruinę, zamieszkiwało go jedynie kilku urzędników. Dopiero cesarz Franciszek II Habsburg i jego syn Ferdynand I odnowili zamek w połowie XIX wieku.

Obecny wygląd zamek uzyskał po renowacji, która trwała w latach 1887-1899. Plany wykonał architekt Friedrich von Schmidt, ale zmodyfikował je Josef Mocker, który również nadzorował przebudowę.

Tekst pochodzi z artykułu „Karlsztejn (zamek)” w Wikipedii, CC BY-SA 4.0.

Karlsztejn (zamek) zajmuje 146. miejsce na 8134 w rankingu rozpoznawalności zamków tego atlasu i 4. wśród 203 obiektów w Czechach. Data powstania — 1348, wcześniejsza niż u 59% datowanych obiektów atlasu — jeden z 604 obiektów atlasu powstałych w XIV wieku. Artykuły o tym obiekcie w Wikipedii otwarto 16 146 razy w ciągu ostatnich 60 dni — więcej niż 96% obiektów atlasu. Według Wikidanych w 2022 roku obiekt odwiedziło około 160 000 osób. W promieniu 25 km stoi 21 innych obiektów atlasu. Najbliższy przewodnik na jednodniowy wypad to Praga, 23 km stąd. Jest jednym z 159 obiektów na mapie regionalnej „Czechy właściwe”. Zobacz w statystykach zamków, jak wypada Czechy.

Zobacz na interaktywnej mapie zamków →

Przeczytaj całą historię w Wikipedii ↗