Twierdza Wisłoujście

Twierdza Wisłoujście – zabytkowa twierdza w Gdańsku nad Martwą Wisłą, dawniej położona przy głównym wejściu do portu gdańskiego przy ujściu głównego ramienia Wisły do Morza Bałtyckiego. Jej najważniejszymi zadaniami były kontrola statków kupieckich, ich ochrona oraz nawigacja światłem latarni, jak również do XIX wieku miała znaczenie militarne.

W konstrukcji twierdzy widać różne style architektoniczne (począwszy od gotyku), techniki i materiały budowlane. Jest to spowodowane tym, że przez lata twierdza była odbudowywana po każdym zniszczeniu. Jej fundamenty opierają się na drewnianych skrzyniach wypełnionych kamieniami (kaszycach). Serce twierdzy stanowi cylindryczna wieża (obecnie pozbawiona zwieńczenia), która służyła do 1758 roku jako latarnia morska. Jest ona otoczona przez ceglany wieniec (zwany też niekiedy rondlem-działobitnią), do którego zewnętrznego obwodu przylegają domy oficerskie. Wokół wieńca zbudowano czterobastionowy fort carré, do wnętrza którego prowadzi brama z poterną.

Od strony północno-zachodniej fort carré przylega do Martwej Wisły, natomiast z pozostałych stron opasany jest przez szaniec, zwany Szańcem Wschodnim. W jego skład wchodzą bastiony, a z dwóch istniejących dawniej rawelinów do naszych czasów przetrwał jeden. Fort Carré oraz Szaniec Wschodni są otoczone fosami zasilanymi przez Martwą Wisłę.

Do 1889 roku zwieńczeniem wieży był późnobarokowy hełm z 1721 roku. Po jego spaleniu w wyniku pożaru spowodowanego uderzeniem pioruna hełm został odbudowany w formie stożka krytego łupkiem, który przetrwał do 1945 roku. Na wieży znajdował się także zegar, pochodzący z XVIII wieku. W 1945 roku pociskami artyleryjskimi prawie całkowicie zostały zniszczone: wieża, wieniec, domki oficerskie oraz górne kondygnacje koszar. Ucierpiały również mury fortu carré. W 1959 roku twierdza została wpisana do rejestru zabytków i rozpoczęto prace inwentaryzacyjne i projektowe nad rekonstrukcją założenia.

Twierdzę, będącą oddziałem Muzeum Gdańska, można zwiedzać w okresie od maja do września. Co roku odbywają się tu inscenizacje bitw morskich, spotkania z grupami rekonstrukcji historycznych, warsztaty dawnego rzemiosła, konferencje oraz wykłady. Jest ona jednym z największych zimowisk nietoperzy w województwie pomorskim.

Tekst pochodzi z artykułu „Twierdza Wisłoujście” w Wikipedii, CC BY-SA 4.0.

Twierdza Wisłoujście zajmuje 1600. miejsce na 8134 w rankingu rozpoznawalności zamków tego atlasu i 52. wśród 374 obiektów w Polsce. Data powstania — 1482, wcześniejsza niż u 47% datowanych obiektów atlasu — jeden z 455 obiektów atlasu powstałych w XV wieku. Artykuły o tym obiekcie w Wikipedii otwarto 3711 razy w ciągu ostatnich 60 dni — więcej niż 80% obiektów atlasu. W promieniu 25 km stoi 2 innych obiektów atlasu. Najbliższy przewodnik na jednodniowy wypad to Gdańsk, 6 km stąd. Zobacz w statystykach zamków, jak wypada Polska.

Zobacz na interaktywnej mapie zamków →

Przeczytaj całą historię w Wikipedii ↗